Waxaa faa’iido weyn ah, inaad fahanto ISP-yada
(Internet Service Providers) si qoto dheer, sababtoo ah waxay laf-dhabar u yihiin sida adduunka maanta isugu
xirmo.
🛰️ ISP (Internet Service Provider) Maxay Yihiin?
ISP waa shirkado ganacsi oo bixiya adeeg internet ah. Si loo bixiyo adeeggan, ISP-yadu waxay isticmaalaan
infrastructure adag
infrastructurehttp://www.freepik.com
waxaa loola jeedaa dhamaan agabka, nidaamyada, iyo adeegyada aasaasiga ah ee taageera habsami u shaqeynta
tiknoolojiyada
- Oo ka kooban:
Backbone Networks:
Kuwani waa shabakado waaweyn oo isku xira dalalka iyo qaaradaha. Waxay u shaqeeyaan sidii “jidad waaweyn” oo
xogta ku safarta, si ay caalamka uga dhex wareegto.
Routers iyo Switches:
Waa qalabka kala hagaya xogta. Routers-ku waxay go’aamiyaan jidka ugu
habboon ee xogtu ku gaari karto meel fog, halka Switches-ku ay maamulaan
isku xirka gudaha shabakadaha yar-yar (sida LAN).
Transmission Media:
Tani waa waddooyinka xogtu ku socoto. Waxaa ka mid ah:
fibre optic (xarig muraayad ah oo xogta ku gudbiya iftiin),
copper cables (xadhkaha naxaasta),
wireless (Wi-Fi iyo mobile networks),
iyo satellite (xog loo diro dayax-gacmeed).
Data Centers iyo Servers:
Kuwani waa xarumo waaweyn oo server-yo badan ku jira. Servers-yadu waxay
kaydiyaan xogta (websites, email, DNS iwm) waxaana la heli karaa marka
la codsado. Data Centers-ku wuxuu bixiyaa awood, qaboojin iyo amni si
server-yadu u shaqeeyaan si joogto ah.
Marka qof isticmaale ahi internet-ka galo (adiga ama aniga ahaadee), xogtaas waxay sii martaa ISP, kadibna ISP
ayaa ku xira shabakadda caalamiga ah (global
internet).
🔢 Heerarka ISP-yada
ISP-yadu waxay ku kala duwan yihiin awoodda shabakaddooda iyo heerka ay ka taagan yihiin caalamka:
Tier 1 ISP:Designed by rawpixel.com / Freepik
Waa shirkadaha ugu awoodda badan ee caalamiga ah. Waxay leeyihiin backbone networks iyaga u gaar ah oo si
toos ah ugu xiran qaarado iyo dalal kaleba.
Uma baahdaan inay cid kale bandwidth ka kireystaan, maxaa yeelay iyaga ayaa bixiya.
Tusaale: AT&T, Verizon, NTT, Level 3 (Lumen
Technologies).
Doorka Tier 1: Laf-dhabarta internet-ka
caalamka, shirkadaha kale ayaa ku tiirsan.
Tier 2 ISP:http://www.freepik.com
Waa shirkado waaweyn oo heer qaran ama gobol ah. Waxay badanaa ka kireystaan qayb ka mid ah shabakadda Tier
1 si ay adeeg u bixiyaan.
Waxay sidoo kale sameeyaan peering agreements
(is-weydaarsi xog la’aan ah si kharashka bandwidth-ka loo yareeyo).